The Maravi Post

BLANTRYE--Bavulazakale bakati mulomo ukupankhula. Ichi bakang’anamulanga nchakuti wamunthu ukwenera kughanaghana dankha pambere undafumye mazgo pagulu. Pambere undafumye lizgo, uyambe dankha waghanaghana kuti kasi ichi niyowoyenge banthu bachipokelerenge uli? Kasi chibakondweskenge panji yayi?

Nkhani iyo niza nayo pano nja dada Khumbo Kachali, uyo ngwachibiri kwa pulezidenti wa charo cha Malawi. Sabata zibiri panji zitatu zajumpha izo kulikose uko ungaluta nkhani yikaba ya Kachali pa ivyo wakayowoya pakujurira telecenter ku Lupaso m’boma la Karonga mwezi wamala uwu. Nga munthu wandyali, mumalo mwakuti Kachali wayowoye waka vyakukhwaskana na nchito iyo wakizira yakujulira telecenter, wakamba kuyowoya vyakukhwaskana na ndyali pakubikira kumanyuma Pulezidenti Joyce Banda pa maulendo ghanandi agho wakupanga.

Nga ni umo tikumanyira, Pulezidenti Banda wakukhala pasi yayi. Muhanya uno wali uku, namachero wali uko. Icho wakuleka kumanya nchakuti bina Malawi bakudandaula chifukwa maulendo ngati agha ghakulya ndalama zinandi chomene izo zikufuma mumathumba gha banthu pakupereka misonkho yakupambanapambana.

Icho chikakwiyiska banthu nchakuti Kachali, pakubikira kunyuma bwana wakhe, wakayowoya mwachimwazga apo wakati: “Apa mukuti Pulezidenti Joyce Banda na ine tikwendakwenda chomene, kasi tikwenda muzinyumba za banyinamwe panji zabawiskemwe?”

Kasi kungaba kuyowoya kwa munthu mulala kwa nthena uku? Agha ni mazgo ghachimwazga nadi ndipo ghakukwenyerezga chomene kwa munthu yose uyo ngwamahara ghakhe. Apo banyakhe mazgo agha bakatukumira nagho munthumbo, kweni banyakhe nga John Kapito, mulala wa wupu wa Consumer Association of Malawi (Cama), bakatondeka kujikola nagho.

Kapito wakiza pakweru na kumuphalira wachibiri kwa mulongozgi wa charo uyu kuti wanangira bina Malawi ndipo wakwenera kuphepiska pa mazgo ghamusinjiro agho wakayowoya ku Karonga. Kapito wakati kuyowoya kwantheura nkhwawanauchoko ndipo Kachali wakwenerera chara kulutilira kukhala pa mpando wa wachibiri kwa pulezidenti wa charo chino.

“Ichi chikukwenyerezga nchakuti apo chuma cha charo chino chikwenda makora chara ndipo ndalama yasuzga mbwenu munyakhe wakufumiska mazgo ghakuti ‘tikulya panyumba za banyinamwe?’ ndipo balongozgi bakulutilira kusakaza chuma kwambula kughanaghanira banthu mumizi awo bakusuzgika,” wakakalipa nthena Kapito, uyo pamulomo wakukolapo chara pakususka munthu.

Mumanyuzi, pawayilesi, mumabasi, kosekose nkhani yikaba yakuti Kachali wayowoya makora chara. Ndipo nadi mwaumunthu wakhe pamanyuma Kachali wakazomera kuti wabanangira nadi bina Malawi mukayowoyero ndipo wakawezga mazgo kwizira mu Unduna wa Vyakuphalazga Makani gha Boma. Kweni banthu bakati bakukhumba kuti waphepiske na pamulomo pakhe apo wakafumyira mazgo ghakunyoza ghala ndipo Kachali wakaphepiska nadi kwan bina Malawi apo wakapangiska ungano wachisanisani pa sukulu ya Kanthete ku Engalaweni mu boma la Mzimba pa 17 Seputembala.

“Phepani bina Malawi, munigowokere pa mazgo agho nkhayowoya ku Lupason pakujulira telecenter. Napera, nizamuyowoyaso nthena yayi ndipo lekaninkuvitolera kumutima. Nilikumubudirani, munigowokere,” wakati ntheura pakuphepiskan kwakhe.

Banthu bachali bandaluweko vya mazgo ghakunyoza ghala, mbwenu pafumungeso nkhani yinyakhe yakukhwaskaso Kachali—nkhani yakugwentheska mabedi 13 gha kuchipatala cha Mponela m’boma la Dowa kuluta nagho ku vipatala vya ku Mzimba, chomenechomene uko kuchitikenge visora vya ma MP sonosono apa.

Icho mukwenera kumanya nchakuti Kachali ni ndunaso ya Vyaumoyo. Imwe! Wakaba ngati wadyaka pachilonda. Banthu bakazukuma na machitiro agha ndipo bakamba kujifumba kuti kasi ichi chanjira mwa Kachali nchibanda uli?

Ichi chikatindika banthu nchakuti mabedi bakachita kutola nausiku kuluta nagho ku Mzimba, kwene uko wakufumira Kachali ndipo chimoza mwa vigaba ivyo vikapokera mabedi ghala nchigaba chake kwenekukoso kuchitikenge visora.

Nkhani yikati yafuma mu nyuzi a The Nation, Kachali wakati nayo ngwakuzizwa kuti vyachitika ntheura ndipo wakati wakamanyapo kanthu chara. Kweni banthu bakasuska kuti mbutesi kuti Kachali, uyo ni nduna ya Vyaumoyo, wakuti wakumanyapo kanthu chara pa vya mabedi gha pachipatala cha pa Mponela.

Mbiri yati yaluta patali, Kachali wakaghanaghana vyakuluta ku Mponela kwenekuko kuti wakapulikiske vya nkhani ya mabedi yira, kweni wamanyenge nga wakakhala waka. Banthu bakamuhoyera ndipo na ungano uwo wakati wachitiskenge pachipatala pala ukatondeka. Vikaba vyakukhozga soni chomene kuti banthu bahoyere uyo ngwachibiri kwa pulezidenti wa charo cha Malawi.
Mwakujikhungulufya, Kachali wakalangula kuti mabedi ghala ghawelereso ku Mponela, kweni icho chikachitika nchakuti boma likagula mabedi ghapya 13 na kuwezgerapo.

Chifukwa cha nkhani iyi, banthu banandi bakamba kutaya chigomezgo mwa Kachali ndipo mphomo yikaba yakuti bamusezge pa udindo wa unduna wa Vyaumoyo na pa uvaisi pulezidenti wuwo! Pala vyafika apa pandyali tikuti pakhola, pakhumbenge mphopo! Ichi

chibe chisambizgo chikulu kwa Kachali na balongozgi banyakhe bose kuti banthu madazi ghano bachenjera ndipo bakukana kubalyera masuku pamutu. Chibe chisambizgo kuti pakuyowoya balongozgi bakwenera kumanya kuti bakuyowoya banthu ndipo ni banthu benebawa awo bakabasankha kuba balongozgi.

Banthu bakhumbenge chara kubalongola kamunwe chifukwa nawo sono vyalema; bakukhumba kupokera nchindi izo zikubenelera. Enya, kuphepiska banthu bapulika, kweni bali maso kuwona kuti kasi ba Kachali baphepiska nadi vyaunenesko panji yayi. Kumbukani kuti phepa wakupozga chilonda yayi!

Icho Kachali wakwenera kumanya nchakuti 2014 mphatali yayi, ni sonosono apa ndipo pala wakukhumba kuti banthu bizakamuvotere kuti walutirire kuba mulongozgi, wavwale zikhole ndipo wajipepuske mumachitiro na mumayowoyero chifukwa mulomo ukupankhula nadi usange ukufumya chilichose icho chiza ku mtima.

Add attachment